Căn cứ pháp lý:

• Luật Đầu tư 2025
• Luật Doanh nghiệp 2020
• Nghị định 96/2026/NĐ – CP
• Nghị định 168/2025/NĐ – CP
• Nghị định 296/2026/NĐ – CP
• Thông tư 55/2026/TT-BTC
• Thông tư 68/2025/TT-BTC
• Nghị quyết 12/2026/NQ-HĐND

Theo Điều 18 Luật Đầu tư 2025, có tất cả 5 hình thức đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài muốn thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam. Trong đó, hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế đối với nhà đầu tư nước ngoài có sự thay đổi lớn. Bài viết sau đây, chúng tôi sẽ cung cấp điểm mới của hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế đối với nhà đầu tư nước ngoài.

1. Hồ sơ, trình tự thủ tục thành lập doanh nghiệp FDI

Trước đây, Luật Đầu tư 2020 quy định nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án đầu tư, thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế. Tuy nhiên, Luật Đầu tư 2025 ra đời đã đưa ra một quy định mới, cho phép đảo ngược quy trình này. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 19 quy định: “Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 8 của Luật này khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế”. Như vậy, bước chuyển này cho phép nhà đầu tư có tư cách pháp nhân ngay từ giai đoạn đầu, IRC từ chỗ là điều kiện cần để thành lập một doanh nghiệp nay đã trở thành giấy phép sau khi doanh nghiệp FDI hiện hữu. 

1.1 Thành phần hồ sơ

1.1.1 Hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)

– Hồ sơ thành lập doanh nghiệp được quy định trong Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP. Cụ thể, tại Điều 24 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định về thành phần hồ sơ như sau:

• Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp (Tùy vào loại hình doanh nghiệp mà nhà đầu tư muốn thành lập để lựa chọn biểu mẫu phù hợp theo Thông tư 68/2025/TT-BTC)
• Điều lệ công ty (Đối với công ty thành lập ở Hà Nội thì không cần nộp điều lệ công ty cho cơ quan đăng ký kinh doanh theo Phụ lục I Nghị quyết 12/2026/NQ-HĐND)
• Danh sách chủ sở hữu hưởng lợi 
• Danh sách thành viên (Mẫu số 06 với loại hình công ty TNHH 2 thành viên trở lên hoặc mẫu số 09 đối với công ty hợp danh)
• Danh sách cổ đông sáng lập (Mẫu số 07); Danh sách cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài (Mẫu số 08) (đối với loại hình công ty cổ phần)
• Bản sao chứng thực giấy tờ pháp lý cá nhân ( đối với nhà đầu tư là cá nhân)
• Bản sao chứng thực giấy phép thành lập, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc tương đương ( đối với nhà đầu tư là tổ chức)
• Văn bản ủy quyền ( nếu có)

– LƯU Ý: Nhà đầu tư nước ngoài phải cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường trong giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật

1.1.2 Hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)

– Theo quy định tại khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, trong vòng 12 tháng kể từ ngày thành lập tổ chức kinh tế, doanh nghiệp phải hoàn thành thủ tục để được cấp IRC. 

– Theo khoản 1 Điều 39 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, thành phần hồ sơ cụ thể gồm: 

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án đầu tư (Mẫu I.1.1)
• Đề xuất dự án đầu tư (Mẫu I.1.3) 
• Tài liệu về tư cách pháp lý của nhà đầu tư (Khoản 13 Điều 2 Nghị định 96/2026/NĐ-CP)
• Tài liệu chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư: BCTC 02 năm gần nhất, cam kết hỗ trợ tài chính của công ty mẹ, giấy chứng nhận tiền gửi,….
• Bản sao giấy tờ về quyền sử dụng đất hoặc tài liệu khác xác định quyền sử dụng địa điểm để thực hiện dự án đầu tư 
• Văn bản ủy quyền (nếu có)

– LƯU Ý: Doanh nghiệp chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Bên cạnh đó, doanh nghiệp chỉ được thực hiện dự án đầu tư sau khi hoàn thành thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

1.2 Trình tự thủ tục thành lập doanh nghiệp FDI

1.2.1 Trình tự thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

– Sau khi hoàn thành hồ sơ, doanh nghiệp nộp hồ sơ đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoặc ban quản lý khu công nghệ cao nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Hồ sơ có thể được nộp theo 3 hình thức sau:

• Nộp hồ sơ trực tiếp
• Nộp hồ sơ qua đường bưu điện
• Nộp hồ sơ trực tuyến trên trang: https://dangkykinhdoanh.gov.vn/vn/Pages/Trangchu.aspx

– Thời hạn làm việc: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày Cơ quan đăng ký kinh doanh nhận được hồ sơ, cơ quan sẽ xem xét tính hợp lệ của hồ sơ và cấp đăng ký kinh doanh (hồ sơ hợp lệ); gửi thông báo sửa đổi hồ sơ cho doanh nghiệp (hồ sơ chưa hợp lệ) hoặc thông báo văn bản từ chối hồ sơ.

– Trường hợp hồ sơ được chấp thuận, doanh nghiệp có thể nhận kết quả theo các hình thức sau:

• Nhận ERC bản điện tử (Đối với hình thức nộp hồ sơ trực tuyến)
• Nhận ERC bản giấy 

1.2.2 Trình tự, thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư 

– Sau khi hoàn thành hồ sơ, nhà đầu tư nộp hồ sơ đến Cơ quan đăng ký đầu tư theo 2 cách sau: 

• Nộp hồ sơ trực tiếp đến Cơ quan đăng ký đầu tư
• Nhà đầu tư kê khai hồ sơ trực tuyến trên Hệ thống đăng ký quốc gia về đầu tư. Trong vòng 10 ngày làm việc, nhà đầu tư phải nộp hồ sơ cho Cơ quan đăng ký đầu tư, nếu không thì hồ sơ kê khai trực tuyến không còn hiệu lực

– Thời hạn làm việc: Theo khoản 3 Điều 39 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, Cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư có chứa mã số dự án đầu tư trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ. Mã số dự án đầu tư có hiệu lực kể từ khi bản điện tử của Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư được ghi nhận, lưu trữ vào Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư.

2. Ưu điểm và hạn chế đối với hình thức thành lập tổ chức kinh tế theo Luật Đầu tư 2025

– Luật Đầu tư 2025 đã đảo ngược quy trình thành lập tổ chức kinh tế khi cho phép thành lập doanh nghiệp trước rồi mới xin dự án sau. Có thể thấy, luật đã chuyển đổi cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” (xét duyệt dự án trước rồi mới cho thành lập) chuyển sang cơ chế “hậu kiểm” (thành lập công ty trước rồi cơ quan chuyên môn sẽ kiểm tra việc thực hiện cam kết sau). Việc thay đổi này mang lại những tác động hai chiều:

– Ưu điểm:

• Việc có tư cách pháp nhân giúp nhà đầu tư nước ngoài tiết kiệm thời gian gia nhập thị trường. Họ có thể nhanh chóng tuyển dụng nhân sự, mở tài khoản ngân hàng, thực hiện các giao dịch dân sự,…
• Cơ chế quản lý này cho thấy nhà nước đang mở cửa đối với nhà đầu tư nước ngoài, kêu gọi vốn ngoại tệ, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển công nghệ số ngày nay.

– Thách thức:

• Mặc dù vào cửa dễ, nhưng nếu trong thời hạn luật định (12 tháng), doanh nghiệp FDI không hoàn thành được thủ tục cấp IRC hoặc vi phạm các cam kết ban đầu, họ sẽ đối mặt với các chế tài nghiêm khắc như phạt hành chính, đình chỉ dự án, hoặc cưỡng chế giải thể doanh nghiệp.
• Ngoài ra, việc cho phép nhà đầu tư linh hoạt lựa chọn quy trình thành lập tổ chức kinh tế (xin cấp ERC trước hoặc IRC trước) đòi hỏi nhà đầu tư phải am hiểu pháp luật, đánh giá được rủi ro dự án của mình để lựa chọn quy trình an toàn và phù hợp nhất.